Fotoğraf: Quino Al | Kaynak: Unsplash
“Lider (önder)” kelimesinin karşılığı olarak Türk Dil Kurumu Sözlüğünde, “Gücü, ünü ve toplumsal yeri dolayısıyla, belli zaman ve durumlar içinde, ilişkili bulunduğu küme veya toplumun tutum, davranış ve etkinliklerini değiştirip yönetme yeteneğini gösteren kimse” tanımına yer veriliyor.
Bu tanımda, liderlik ile yöneticilik kavramlarının birbirinin yerine kullanıldığı gibi bir izlenim uyanıyor. “… ilişkili bulunduğu küme veya toplumun tutum, davranış ve etkinliklerini değiştirip yönetme …” ifadesi liderin çevresinde yarattığı etkiyi tanımlarken bu etkiyi yaratırken dayandığı temeller için güç, ün, konum gibi ögelere değiniliyor olması bu tanımda bir çelişki yaratıyor gibi.
Lider, ekibiyle beraber yüksek performans sergileyen kişidir. Bulunduğu organizasyonun başarılı ve sürdürülebilir iş sonuçları almasını sağlar. Rekabetçi bir ortamda organizasyonun hayatta kalması adına ihtiyaç duyulan çalışma ortamını ekibiyle birlikte yaratır ve bunu sürekli kılar. Bunu yaparken bulunduğu pozisyonun getirdiği hiyerarşik güçten faydalanmak yerine çevresindekilere ilham verir; yaptıkları işe anlam yüklemelerini sağlar ve onları harekete geçirir.
Liderliğin ilk temel unsurunu, insanları ortak bir amaç doğrultusunda birleştiren vizyon olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. Lider, bireysel ve mesleki alanlarda ne yapmak istediğini bilen, gelecek için hangi hedeflere hangi amaçlar doğrultusunda odaklanması gerektiğinin farkında olan kişidir.
Bireyi lider yapan ikinci etmen, yaptığı işi tutkuyla sahiplenmesi ve onu severek yapmasıdır. Eylemlerinde sergilediği coşku, birlikte çalıştığı insanlara umut ve ilham aşılar.
“Bir lidersen ve insanların izlediği biriysen, yola devam etmeye mecbursun.”
Ernest Shackleton*
Üçüncü etmen, liderin sergilediği bütünlüktür. Bütünlük üç ögeden oluşur: Kendini bilme, dürüstlük ve olgunluk. İnsan, kendisini güçlü ve zayıf yönleriyle nesnel bir gözle değerlendirmedikçe, hangi eylemi hangi amaca yönelik yapmak istediğini belirlemedikçe başarılı olamaz. Bu bağlamda lider, kendisini olduğundan üstün görmez ve başkalarına da üstün görünmeye çalışmaz. Değerlerinin bilincinde, güçlü ve eksik yönlerinin farkındadır.
Liderin düşüncelerinde ve eylemlerinde dürüst olması onun ayırt edici bir başka özelliğidir. Adanmışlığı, çevresine karşı gözlemci bir yaklaşım sergilemesi, başkalarıyla uyum içerisinde çalışabilmesi ve başkalarından yeni şeyler öğrenmeye açık olması liderin sergilediği bütünlüğün olgunluk boyutunu besleyen nitelikleridir.
Liderin sergilediği bütünlük onu güvenilir bir insan yapar. Güven, karşılığında bir şey vererek elde edilemez; ancak kazanılır. Çevresindeki insanların güven duymadığı bir kişi lider olamaz.
Liderin kol kola yürüyen diğer iki niteliği, bilinmeyen karşısındaki merakı ve sergilediği cesarettir. Kişisel ve mesleki gelişimi için mümkün olduğunca çok şey öğrenmeye çalışır, risk almaya açıktır, yenilikleri tecrübe etmeyi sever, hata yapmaktan korkmaz.
Liderliğin en dikkat çeken özelliklerinden biri de hatalarını kabullenerek onları kendisine sunulan öğrenme imkânları olarak görmesidir. Geçmiş hatalarıyla yüzleşmekten kaçınmaz ve hatalarının sebeplerini çözümleme yoluna gider. Hatalarının kaynağını kendisinin dışında ve özellikle de başkalarında arama eğilimi göstermez.
[*] 1874 – 1922 yılları arasında yaşamış İrlandalı kâşif. 20. yüzyıl başlarında Antarktika’ya yapmış olduğu bir dizi keşif gezisiyle tanınır.
Bu yazım ilk olarak 8 Şubat 2021 tarihinde Linkedin’de yayımlandı.