Fotoğraf: Tianshu Liu | Kaynak: Unsplash
Farkındalık, insanın yalnız çevresinde var olan nesneleri, olup biten olayları ve diğer insanların eylemlerini duyularıyla ayırt etmesi anlamına gelmiyor. Tüm bunların iç dünyasında harekete geçirdiği duygular ile bu duyguların etkisiyle sergilediği davranışsal tepkileri de görebilmesi anlamını taşıyor. Kendi içindeki farkındalık seviyesi yükseldikçe kişinin çevresel etkilere verdiği duygusal tepkilere ilişkin farkındalığı da artar. Duyguların farkında olmak beraberinde düşüncelerin ve eylemlerin de farkında olmayı ve bunların sorumluluğunu üstleniyor olmayı getirir.
Rivayete göre bir gün bir asker, Japon Zen Budizminin üstatlarından Hakuin Ekaku’yu ziyaret ederek ona cennetin ve cehennemin gerçekte var olup olmadığını sorar.
Hakuin, “Sen de kimsin?” diye sorar askere.
Asker, gururlu bir şekilde, “Ben bir samurayım,” cevabını verir.
“Hangi Efendi senin gibi bir samurayı besler emrinde! Şu haline bir bak. Bir dilenciden farkın yok,” der Hakuin.
Öfkeden deliye dönen samuray elini kılıcına götürdüğünde Hakuin, “Bakın hele! Silahı da varmış. Onunla ne yapabileceğine inanıyorsun?” diye konuşur.
Samuray, kılıcını kınından sıyırıp tam Hakuin’e vuracakken Hakuin sakin bir ses tonuyla, “İşte Cehennemin kapıları senin için açılmakta,” der.
Samuray, üstadın sözlerinin ne anlama geldiğini birden kavrayıp kılıcını hemen yerine koyar, onun önünde saygıyla eğilir ve kendisine kazandırdığı içgörü için ona teşekkür eder.
Hakuin bu defa da “İşte Cennetin kapıları senin için açılmakta,” der.
Yukarıda aktardığım kıssa, duygusal zekânın temel ögelerinden birini oluşturan ‘kişinin kendini tanıması’ kavramına göndermede bulunur. Kendini tanıma, kişinin ruh halinin ve o ruh hali hakkındaki düşüncelerinin farkında olabilmesi, bir duyguyu daha oluşurken fark edebilmesi anlamını barındırır.
Kendini tanıma, tarihinin çok erken dönemlerinden bu yana insanlığın zihnini meşgul etmiştir. Hatta Delphi’deki Apollon tapınağının girişinde bu yazının yer aldığı ifade edilir.
Duygusal zekânın temeli kendini tanımaktır.
Bu yazım ilk olarak 25 Ocak 2021 tarihinde Linkedin’de yayımlandı.
https://www.linkedin.com/pulse/cennetin-ve-cehennemin-kap%25C4%25B1lar%25C4%25B1-unal-elbeyli